Pasieka przydomowa w Polsce – przepisy, rejestracja uli, lokalizacja i sprzedaż miodu

Warto jednak pamiętać, że prowadzenie pasieki wiąże się z określonymi obowiązkami prawnymi. Dotyczą one przede wszystkim rejestracji działalności, zdrowia pszczół, lokalizacji uli, bezpieczeństwa sąsiadów oraz zasad sprzedaży produktów pszczelich.

Co ważne, przepisy dotyczące pszczelarstwa uległy istotnym zmianom. 18 marca 2026 r. weszła w życie nowa ustawa o zdrowiu zwierząt, która wprowadziła zmiany w zakresie rejestracji zakładów utrzymujących pszczoły i obowiązków informacyjnych pszczelarzy.

Jak zatem legalnie prowadzić nawet niewielką pasiekę przydomową? Czy trzeba zgłaszać jeden lub dwa ule? Gdzie można je ustawić? Czy wolno sprzedawać własny miód i jakie formalności należy spełnić?

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady obowiązujące w Polsce według stanu prawnego na 10 listopada 2026 r.

Rejestracja pasieki – czy nawet jeden ul trzeba zgłosić?

Tak. Obowiązek rejestracji dotyczy również niewielkich pasiek przydomowych. Nie ma ogólnego zwolnienia z rejestracji tylko dlatego, że pszczelarz posiada jedną lub dwie rodziny pszczele i nie prowadzi sprzedaży miodu.

Podstawowe formalności załatwia się w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii, właściwym ze względu na miejsce utrzymywania pszczół.

Obowiązek ten wynika z przepisów o zdrowiu zwierząt, w tym z ustawy z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt oraz regulacji unijnych dotyczących zdrowia i rejestracji zwierząt.

Jak zarejestrować pasiekę?

Właściciel pasieki powinien:

1. Skontaktować się z Powiatowym Lekarzem Weterynarii właściwym dla lokalizacji pasieki.
2. Złożyć wymagane zgłoszenie rejestracyjne.
3. Przekazać dane identyfikacyjne oraz informacje dotyczące miejsca utrzymywania pszczół.
4. Uzyskać weterynaryjny numer identyfikacyjny (WNI).

Od 2026 r. wprowadzono również nowy symbol działalności dotyczący utrzymywania pszczół i trzmieli – 47. W związku z tym dotychczasowi właściciele zarejestrowanych pasiek musieli zaktualizować dane oraz dostosować rejestrację do nowych wymagań.

Nowe obowiązki od 18 marca 2026 r.

Ustawa o zdrowiu zwierząt przewiduje dodatkowe obowiązki informacyjne.

Pszczelarz powinien przekazywać Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii informacje dotyczące:

• położenia zakładu, w którym utrzymywane są pszczoły,
• liczby pni pszczelich znajdujących się w danej lokalizacji.

Informacje te należy przekazywać dwa razy w roku:

• do 31 marca,
• do 30 września.

Warto pamiętać o tych terminach, ponieważ obowiązek dotyczy również osób prowadzących niewielkie pasieki.

W przypadku zmiany danych objętych obowiązkiem zgłoszenia należy również przestrzegać zasad i terminów aktualizacji określonych w nowych przepisach.

Ważne: jeżeli pasieka była zarejestrowana przed 18 marca 2026 r., nie należy zakładać, że wcześniejszy wpis automatycznie zwalnia z obowiązku dostosowania danych do nowych wymagań. Warto sprawdzić w swoim PIW, czy wszystkie informacje zostały prawidłowo zaktualizowane.

Czy trzeba rejestrować pasiekę w ARiMR?

Nie należy utożsamiać rejestracji weterynaryjnej z rejestracją w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Podstawowym obowiązkiem każdego pszczelarza jest rejestracja pasieki w Inspekcji Weterynaryjnej. Numer identyfikacyjny nadawany przez ARiMR (numer EP) jest natomiast potrzebny w określonych procedurach związanych z pomocą finansową, programami wsparcia i obsługą wniosków.

Przykładowo, ubieganie się o pomoc dla pszczelarzy do przezimowanych rodzin pszczelich może wymagać posiadania numeru EP oraz spełnienia dodatkowych warunków konkretnego naboru.

Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel jednego ula musi automatycznie dokonywać odrębnej rejestracji w ARiMR tylko z racji posiadania pszczół.

Pasieka przydomowa a ogród przyjazny zapylaczom

Zakładając pasiekę przydomową, warto zadbać również o otoczenie uli. Pszczoły potrzebują dostępu do różnorodnych roślin dostarczających nektaru i pyłku przez cały sezon. Dobrym pomysłem jest sadzenie gatunków miododajnych oraz roślin przyjaznych innym zapylaczom.

Warto sprawdzić, jakie rośliny można sadzić w ogrodzie, aby wspierać pożyteczne owady. Dzięki odpowiednio zaplanowanym nasadzeniom ogród stanie się bardziej przyjazny dla przyrody, a pszczoły zyskają dodatkowe źródła pożytku.

Lokalizacja uli – odległość od sąsiadów i przepisy prawa

Wybór miejsca na pasiekę przydomową jest jedną z najważniejszych decyzji początkującego pszczelarza.

Nie chodzi wyłącznie o wygodę pracy przy ulach. Należy również zadbać o bezpieczeństwo domowników, sąsiadów, przechodniów oraz osób korzystających z pobliskich nieruchomości.

Czy istnieje ustawowa odległość uli od granicy działki?

W polskim prawie nie ma jednej, ogólnokrajowej normy określającej, że każdy ul musi znajdować się na przykład 10 metrów od granicy działki.

Nie oznacza to jednak pełnej dowolności.

Właściciel pasieki musi uwzględniać przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 144 dotyczący tzw. immisji.

Zgodnie z tym przepisem właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z sąsiednich nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

W praktyce oznacza to, że nawet prawidłowo zarejestrowana pasieka może stać się przedmiotem sporu sąsiedzkiego, jeżeli loty pszczół nadmiernie utrudniają korzystanie z sąsiedniej posesji.

Jak bezpiecznie ustawić ule?

Przy wyborze miejsca warto zastosować kilka zasad:

• Zachować możliwie dużą odległość od granic działki, domów sąsiadów, chodników i miejsc często uczęszczanych.
• Ustawić wylotki w kierunku, w którym pszczoły nie będą zmuszone przelatywać na niewielkiej wysokości przez sąsiednie posesje.
• Zastosować odpowiednio wysoką i szczelną przeszkodę, np. ogrodzenie, ścianę lub gęsty żywopłot.
• Unikać ustawiania uli przy wejściach do budynków, tarasach, placach zabaw i basenach.
• Zapewnić pszczołom dostęp do wody, aby ograniczyć ich poszukiwanie jej na sąsiednich posesjach.

Często zaleca się stosowanie ogrodzeń lub żywopłotów o wysokości około 3 metrów. Jest to jednak praktyczne zalecenie pszczelarskie, a nie uniwersalny wymóg ustawowy obowiązujący każdą pasiekę.

Czy gmina może wprowadzić dodatkowe ograniczenia?

Tak, dlatego przed ustawieniem uli warto zapoznać się z lokalnymi przepisami.

Szczególnie istotne mogą być:

• regulaminy utrzymania czystości i porządku w gminie,
• miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego,
• przepisy porządkowe i lokalne regulacje dotyczące utrzymywania zwierząt,
• ewentualne ograniczenia wynikające ze szczególnego przeznaczenia danego terenu.

Nie każda gmina wprowadza takie same zasady. Warto więc sprawdzić obowiązujące regulacje w urzędzie gminy lub miasta.

Czy tabliczka „Uwaga! Pszczoły” jest obowiązkowa?

Umieszczenie tabliczki ostrzegawczej jest dobrym rozwiązaniem organizacyjnym, szczególnie gdy pasieka znajduje się w pobliżu drogi, ścieżki lub miejsca dostępnego dla innych osób.

Nie należy jednak traktować samej tabliczki jako zabezpieczenia, które automatycznie zwalnia właściciela pasieki z odpowiedzialności za ewentualne szkody.

Najważniejsze jest takie zorganizowanie pasieki, aby ograniczyć ryzyko niebezpiecznych sytuacji.

Sprzedaż miodu z pasieki przydomowej – sprzedaż bezpośrednia czy RHD?

Posiadanie kilku uli często prowadzi do nadwyżek miodu. Początkowo można przekazywać go rodzinie i znajomym, ale z czasem pojawia się możliwość sprzedaży.

W takim przypadku trzeba wybrać odpowiednią formę działalności i dopełnić formalności związanych z bezpieczeństwem żywności.

W polskim prawie funkcjonują między innymi dwie formy sprzedaży produktów pszczelich: sprzedaż bezpośrednia oraz rolniczy handel detaliczny (RHD).

Sprzedaż bezpośrednia miodu

Sprzedaż bezpośrednia jest formą działalności regulowaną przepisami dotyczącymi produktów pochodzenia zwierzęcego.

W przypadku miodu oznacza możliwość sprzedaży produktów pochodzących z własnej pasieki, z zachowaniem wymagań weterynaryjnych i sanitarnych.

Działalność tę nadzoruje Inspekcja Weterynaryjna.

Przed rozpoczęciem sprzedaży należy zgłosić działalność do właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii i uzyskać wymagany wpis do rejestru.

Wniosek należy złożyć co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.

Sprzedaż bezpośrednia podlega określonym ograniczeniom dotyczącym między innymi:

• rodzaju dopuszczonych produktów,
• ilości produkcji,
• miejsc prowadzenia sprzedaży,
• obszaru dystrybucji.

Nie jest więc prawdą, że sprzedaż bezpośrednia jest rozwiązaniem przeznaczonym wyłącznie dla dużych gospodarstw pszczelarskich. Może być odpowiednia również dla mniejszych producentów.

Rolniczy Handel Detaliczny (RHD)

Drugą możliwością jest rolniczy handel detaliczny, który stanowi popularną formę sprzedaży produktów pochodzących z własnego gospodarstwa.

W przypadku miodu RHD może być wygodnym rozwiązaniem dla pszczelarzy, którzy chcą sprzedawać swoje produkty lokalnym klientom, a także dostarczać je do wybranych sklepów lub innych punktów handlu detalicznego.

Najważniejsze zalety RHD to:

• możliwość sprzedaży produktów bezpośrednio konsumentom,
• możliwość dostaw do określonych zakładów prowadzących handel detaliczny,
• uproszczona procedura rejestracji w porównaniu z niektórymi innymi formami działalności,
• preferencje podatkowe po spełnieniu warunków określonych w przepisach.

Jak zarejestrować RHD w przypadku miodu?

Ponieważ miód jest produktem pochodzenia zwierzęcego, rejestracji dokonuje się u właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Wniosek o wpis należy złożyć co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.

Ważne jest również spełnienie wymagań dotyczących higieny produkcji, przechowywania, pakowania i sprzedaży miodu.

Nie oznacza to, że pszczelarz musi budować przemysłową halę produkcyjną. Pomieszczenia i wyposażenie muszą jednak odpowiadać rzeczywistemu zakresowi działalności i zapewniać bezpieczeństwo żywności.

Nie można z góry zakładać, że każda domowa kuchnia będzie odpowiednim miejscem do prowadzenia takiej działalności. Warunki powinny być oceniane z uwzględnieniem obowiązujących wymagań higienicznych.

Gdzie można sprzedawać miód w ramach RHD?

W ramach RHD można sprzedawać produkty:

• bezpośrednio konsumentom końcowym na terenie całej Polski,
• określonym zakładom prowadzącym handel detaliczny, z zachowaniem ustawowych ograniczeń terytorialnych i ilościowych.

W przypadku dostaw do sklepów i innych zakładów detalicznych obowiązują szczególne limity oraz ograniczenia obszaru dystrybucji.

Co do zasady sprzedaż w RHD odbywa się bez udziału pośredników. Przepisy przewidują jednak wyjątki, między innymi w przypadku wystaw, festynów, targów i kiermaszów promujących żywność.

Zwolnienie podatkowe do 100 000 zł

Jedną z istotnych korzyści RHD jest możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego.

Kwota przychodów objęta zwolnieniem wynosi 100 000 zł rocznie, pod warunkiem spełnienia ustawowych warunków.

Nie należy jednak utożsamiać tego zwolnienia z całkowitym brakiem obowiązków podatkowych. Po przekroczeniu limitu, a także w przypadku niespełnienia warunków zwolnienia, zastosowanie mają odpowiednie zasady opodatkowania.

Warto również pamiętać o obowiązku prowadzenia wymaganej dokumentacji sprzedaży.

Pszczelarstwo a działy specjalne produkcji rolnej – limit 80 rodzin pszczelich

Wielu początkujących pszczelarzy spotyka się z informacją, że posiadanie więcej niż 80 rodzin pszczelich oznacza konieczność rozliczania działalności jako działu specjalnego produkcji rolnej.

Ta informacja ma podstawę w przepisach podatkowych.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych pasieki powyżej 80 rodzin pszczelich zostały zaliczone do działów specjalnych produkcji rolnej.

W konsekwencji po przekroczeniu tego progu zmieniają się zasady rozliczania dochodów z produkcji pszczelarskiej.

Nie oznacza to jednak, że pszczelarz posiadający 81 rodzin musi automatycznie zakładać działalność gospodarczą. Działy specjalne produkcji rolnej mają odrębne zasady opodatkowania.

W zależności od sytuacji podatnik może rozliczać dochód na zasadach przewidzianych w ustawie, w tym z zastosowaniem norm szacunkowych dochodu, jeżeli spełnia odpowiednie warunki.

Warto odróżnić ten próg od obowiązków rejestracyjnych w Inspekcji Weterynaryjnej. Obowiązek rejestracji pasieki dotyczy także pszczelarzy posiadających znacznie mniej niż 80 rodzin.

Obowiązki weterynaryjne i ochrona zdrowia pszczół

Prowadzenie pasieki to nie tylko pozyskiwanie miodu. Każdy pszczelarz powinien regularnie kontrolować stan zdrowia rodzin pszczelich i podejmować działania zapobiegające rozprzestrzenianiu się chorób.

Do najważniejszych zagrożeń należą:

• warroza,
• zgnilec amerykański,
• zgnilec europejski,
• nosemoza,
• wirusowe choroby pszczół.

Niektóre choroby mogą powodować poważne straty w pasiece, a choroby zakaźne zwalczane z urzędu wymagają odpowiedniego postępowania.

Zwalczanie warrozy

Warroza jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla współczesnego pszczelarstwa.

Wywołuje ją roztocz Varroa destructor, który pasożytuje na pszczołach i ich czerwiu.

Każdy pszczelarz powinien monitorować stopień porażenia rodzin i stosować odpowiednie metody ograniczania populacji pasożyta.

Do zwalczania warrozy należy wykorzystywać dopuszczone do obrotu produkty lecznicze weterynaryjne, zgodnie z ich wskazaniami i instrukcją stosowania.

Nie należy stosować przypadkowych preparatów chemicznych ani niezweryfikowanych domowych mieszanek, ponieważ może to doprowadzić do skażenia produktów pszczelich oraz zagrozić zdrowiu rodzin pszczelich.

Szczególną uwagę należy zwracać na okresy karencji oraz zalecenia dotyczące stosowania preparatów podczas obecności nadstawek miodowych.

Zgłaszanie podejrzenia chorób zakaźnych

Jeżeli pszczelarz zauważy objawy mogące wskazywać na wystąpienie choroby zakaźnej podlegającej obowiązkowi zwalczania, powinien niezwłocznie skontaktować się z Powiatowym Lekarzem Weterynarii.

Szczególnie istotny jest zgnilec amerykański, który jest chorobą zwalczaną z urzędu.

Nie należy samodzielnie przenosić zakażonych plastrów, sprzętu ani rodzin pszczelich do innych lokalizacji, ponieważ może to przyczynić się do dalszego rozprzestrzeniania choroby.

W przypadku podejrzenia choroby należy postępować zgodnie z zaleceniami Inspekcji Weterynaryjnej.

Dokumentacja leczenia pszczół

Pszczelarz powinien prowadzić dokumentację dotyczącą stosowanych produktów leczniczych i leczenia zwierząt, jeżeli ma zastosowanie obowiązek wynikający z przepisów dotyczących zwierząt, od których pozyskuje się żywność.

Dokumentacja powinna umożliwiać ustalenie między innymi:

• nazwy zastosowanego produktu leczniczego,
• daty jego zastosowania,
• ilości i sposobu użycia,
• informacji o dostawcy lub źródle nabycia,
• danych dotyczących leczenia i identyfikacji leczonych rodzin.

Dokumentację można prowadzić w formie papierowej lub elektronicznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Nie należy zakładać, że samodzielnie prowadzona ewidencja musi mieć zawsze nazwę „Książka Leczenia Zwierząt”. Najważniejsze jest spełnienie wymagań dotyczących zakresu danych, przechowywania i udostępniania dokumentacji.

Higiena pasieki i gospodarka odpadami

Właściwa higiena jest podstawą zapobiegania chorobom.

Pszczelarz powinien dbać o czystość sprzętu, regularnie kontrolować stan uli i odpowiednio postępować ze zużytymi plastrami oraz materiałami mogącymi stanowić źródło zakażenia.

W szczególności nie należy pozostawiać dostępnych dla pszczół resztek miodu, wosku ani plastrów pochodzących z rodzin chorych.

W przypadku materiałów zakaźnych należy stosować się do poleceń i wymagań Inspekcji Weterynaryjnej dotyczących ich zabezpieczenia i unieszkodliwiania.

Ubezpieczenie OC pszczelarza – czy jest obowiązkowe?

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pszczelarza nie jest powszechnym obowiązkiem ustawowym dla każdego właściciela pasieki.

Warto jednak poważnie rozważyć wykupienie takiej polisy.

Dlaczego?

Pszczelarz może ponosić odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez utrzymywane przez niego pszczoły.

Podstawą prawną jest między innymi art. 431 Kodeksu cywilnego.

Przepis ten przewiduje odpowiedzialność osoby chowającej zwierzę za szkody przez nie wyrządzone, chyba że ona sama ani osoba, za którą odpowiada, nie ponoszą winy.

Nie jest więc prawidłowe twierdzenie, że odpowiedzialność pszczelarza zawsze opiera się na zasadzie ryzyka. Przepis przewiduje określoną konstrukcję odpowiedzialności z domniemaniem winy, a w szczególnych okolicznościach także możliwość dochodzenia naprawienia szkody na zasadach słuszności.

Jakie szkody może obejmować OC?

Przykładowe sytuacje to:

• użądlenie osoby trzeciej i związane z nim następstwa zdrowotne,
• szkody powstałe wskutek niewłaściwego zabezpieczenia pasieki,
• roszczenia sąsiadów związane z działalnością pasieki, jeżeli spełnione są przesłanki odpowiedzialności cywilnej.

Warto zwrócić uwagę, że nie każda polisa OC obejmuje automatycznie szkody związane z prowadzeniem pasieki.

Przed zakupem ubezpieczenia należy sprawdzić zakres ochrony, wyłączenia odpowiedzialności i ewentualne limity odszkodowania.

Niektóre organizacje pszczelarskie oferują ubezpieczenia członkom swoich struktur, dlatego warto zapytać o takie możliwości w lokalnym kole pszczelarskim.

Najważniejsze obowiązki właściciela pasieki – tabela

Podsumowanie – czy można legalnie prowadzić pasiekę przydomową?

Tak. Prowadzenie pasieki przydomowej w Polsce jest możliwe, również na niewielkiej działce i bez zamiaru prowadzenia działalności zarobkowej.

Trzeba jednak pamiętać, że nawet niewielka liczba uli wiąże się z obowiązkami dotyczącymi rejestracji weterynaryjnej, zdrowia pszczół oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo otoczenia.

Szczególnie istotne są nowe regulacje obowiązujące od 18 marca 2026 r. Każdy pszczelarz powinien zweryfikować swój wpis w rejestrze weterynaryjnym, a następnie pamiętać o przekazywaniu informacji o lokalizacji pasieki i liczbie pni w ustawowych terminach.

Jeżeli planujemy sprzedaż miodu, warto wcześniej wybrać odpowiednią formę działalności – sprzedaż bezpośrednią lub rolniczy handel detaliczny – i dopełnić wymaganych formalności.

Pszczelarstwo to nie tylko przyjemność i możliwość pozyskiwania własnego miodu. To również odpowiedzialność za zdrowie pszczół, bezpieczeństwo sąsiadów i środowisko naturalne.

Dobrze przygotowana pasieka, znajomość aktualnych przepisów i współpraca z lokalną Inspekcją Weterynaryjną pozwalają uniknąć wielu problemów i spokojnie rozwijać swoją pszczelarską pasję.

Podstawa prawna i źródła informacji:

1. Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. z 2025 r. poz. 1795).
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w sprawie przenośnych chorób zwierząt.
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych.
4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 144 i art. 431.
5. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
6. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
7. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej.
8. Informacje Głównego Inspektoratu Weterynarii dotyczące rolniczego handlu detalicznego.
9. Informacje Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące sprzedaży bezpośredniej i RHD.
10. Informacje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczące wsparcia sektora pszczelarskiego.